Sekten: Een objectieve schets

Sekten ... 

"Je kunt je er maar beter verre van houden. Je wordt er gehersenspoeld, je moet je hele hebben en houden afstaan, ze nemen je persoonlijkheid af, indoctrineren je met bizarre ideeën, ze plegen collectief zelfmoord, er gebeuren dingen waarvan de buitenwereld niets mag weten, ze klonen kinderen (om ze later te misbruiken), je komt er nooit meer uit, en áls het je al lukt om zo'n enge groep te verlaten gedoe dan raak je psychisch gestoord." Kortom, het is daar niet pluis. 

Dit is slechts een greep uit het aantal denkbeelden dat buitenstaanders en vooral tegenstanders over sekten hebben. Dat is niet zo vreemd. De meeste informatie over sekten krijgen we via de media: als er een sekte in het nieuws is, dan is dat doorgaans slecht nieuws. Afpersing, seksueel misbruik, kindermishandeling, manipulatie, fraude, in het ergste geval moord en doodslag, enzovoorts. Steevast zien we dit rijtje in de kranten of de actualiteitenrubrieken van de TV. Of we kennen mensen die ooit lid van zo'n beweging zijn geweest en daar geen goeie herinneringen aan hebben. Misschien hebben we familieleden, kennissen of vrienden die tot een sekte zijn toegetreden en die we nu 'vreemd' vinden of, erger, geen contact meer met ons willen. Met een beetje zoeken zijn deze meningen ook overvloedig op het internet te vinden. 

En de sekten zélf dan? Uiteraard denken die daar anders over. Via lectuur en websites adverteren zij hoe ze van u een beter mens kunnen maken of op welke wijze ze de wereld denken te verbeteren, al dan niet gebaseerd op  de bovennatuur, heilige geschriften of een leider. De beschuldigingen die tegen hun worden ingebracht wijzen ze meestal van de hand. Opmerkelijk is trouwens dat ook zij niets moeten hebben van het woord 'sekte'. Ze zien zichzelf als een godsdienst, een filosofie, een levensbeschouwing, het juiste pad, of wat voor term ze ook gebruiken. Zolang het maar niet 'sekte' is. Ook zij vinden kennelijk dat dit woord zo negatief geladen is dat ze van mening zijn dat de term niet op hun beweging van toepassing is.

Op deze site probeer ik een tussenpositie in te nemen. Bij een controversieel maatschappelijk verschijnsel als religieuze sekten is dat is een hachelijke onderneming, zo heb ik in de loop der jaren ervaren. In veel gevallen voelen beide partijen zich tekort gedaan. Tegenstanders menen dat ik de door hun naar voren gebrachte gevaren bagatelliseer. Omgekeerd vinden de aanhangers van deze bewegingen dat ik te veel afstand houd van hun religieuze ervaringen of mij te kritisch uitlaat over hun beweging of geloof. Dat is te begrijpen want in dit debat vieren de emoties vaak de boventoon. Wie daar op een afstandelijke manier naar kijkt, plaatst zich in feite boven de partijen en dat kan op beide een betweterige indruk wekken.

Ik onthoud mij van doctrinaire discussies. In de eerste plaats heb ik er niet voor doorgeleerd, maar wat nog belangrijker is, het is niet aan de sociaal wetenschapper – tot die categorie behoor ik – om een oordeel te geven over de vraag of leerstellingen “waar” of “onwaar” zijn. Je kunt hooguit aangeven of ze afwijken van het gangbare gedachtegoed van een overheersende religieuze ideologie.

Op deze site heb ik aan enkele bewegingen en daarmee samenhangende onderwerpen aandacht geschonken. Er zijn twee categorieën: ten eerste een verzameling artikelen over Jehovah 's Getuigen, een beweging waarop ik mij specialiseer, en ten tweede een reeks over sekten in het algemeen. Alle stukken heb ik eerder gepubliceerd in kranten en vaktijdschriften. De links helpen u verder.

Het is mogelijk (en vaak onvermijdelijk) dat u op- of aanmerkingen heeft. Aarzel dan niet om die mij kenbaar te maken via de 'contact' knop. Zowel voor- als tegenstanders zullen zich op bepaalde momenten wellicht niet herkennen in de teksten. Dat is dan spijtig, maar het onvermijdelijke gevolg van de positie die ik tracht in te nemen. En, zoals ik net vermeldde, theologische gedachtewisselingen laat ik aan mij voorbijgaan. Die moet u maar uitvechten via de talrijke discussiegroepen op het internet. Of, als het over Jehovah's Getuigen gaat, met hun aan de deur. Ze zullen u graag te woord staan.
 

Richard Singelenberg